Mythe : landelijke gebieden zijn sowieso al goed voorzien van alternatieve energie

een groot aantal plattelandsgezinnen en –bedrijven zijn op geen enkel netwerk aangesloten en moeten dus andere keuzes maken. Vaak moeten zij echter de lastige keuze maken tussen vervuilende (steenkool, hout of stookolie) of duurzame energie waar geen overheidssteun voor beschikbaar is waardoor ze financieel niet echt interessant  zijn.

Landelijke energie

Het energiebeleid wordt meestal geschreven door en voor een stedelijke bevolking. Hierbij wordt de helft van alle Europese burgers over het hoofd gezien en wordt hun vermogen ondermijnd om hun middelen van bestaan te verbeteren en bij te dragen tot ruimere sociale, commerciële en milieudoelstellingen.

Plattelandsgemeenschappen zijn belangrijk … en hebben hulp nodig

Landelijke gebieden vertegenwoordigen 90 % van het hele grondgebied van de 27 EU-lidstaten en 56 % van de bevolking. Ze genereren 43 % van de totale economische waarde en ondersteunen 55 % van alle werkgelegenheid. De gemeenschappen nemen alsmaar toe, worden alsmaar diverser en weerspiegelen steeds beter de spreiding van handel en diensten die we in stedelijke gemeenschappen waarnemen. Desondanks hebben de beleidsmakers verantwoordelijk voor het platteland de neiging zich uitsluitend toe te leggen op de landbouw die, hoewel hij belangrijk is voor de economie en de identiteit van plattelandsgemeenschappen, slechts een klein (en krimpend) deel van het verhaal uitmaakt.

Plattelandsgemeenschappen staan voor grote uitdagingen. Het inkomen per inwoner ligt er 21  tot 62 % lager, en hoewel die trend niet over de hele EU dezelfde is, zijn ook de werkloosheid en fuel poverty (brandstofarmoede) er meestal hoger. Ze hebben dus hulp en steun nodig, en dan vooral op het vlak van energiekeuzes. Steun die ze voor het ogenblik niet krijgen van de wetgevers van Europa.

Waarom landelijke energie belangrijk is

De energievoorziening is even cruciaal voor de plattelandsontwikkeling als de beter gekende ransportinfrastructuur, openbare diensten en breedbandinternet Heel wat huizen en bedrijven liggen buiten het netwerk, zonder toegang tot het aardgas- en, in sommige gevallen, elektriciteitsnet. Dit zou een gelegenheid kunnen zijn om gebruik te maken van hernieuwbare energiebronnen, maar de toegang tot een werkelijk gediversifieerde energiemix is meestal beperkt. Dit betekent dat:

  • plattelandsgemeenschappen een grotere CO2-voetafdruk hebben dan nodig en per persoon vaak hoger dan hun landgenoten die in de stad wonen;
  • plattelandsgemeenschappen noodgedwongen moeten kiezen voor sterk vervuilende energiebronnen zoals steenkool, stookolie of hout;
  • energie-efficiëntie in huisvesting duur, beperkt en dus zeldzaam is. In Frankrijk dateert bijvoorbeeld de helft van alle landelijke huizen van voor 1949 en zullen deze huizen met lage isolatiepremies en een beperkte toegang tot slimme technologie waarschijnlijk energie-onefficiënt blijven. In de meeste andere Europese landen is de situatie vergelijkbaar.

Toegang hebben tot een keuze aan toegankelijke, goedkope en/of door de regering ondersteunde energieoplossingen helpt deze gemeenschappen waar nodig zichzelf uit de energiearmoede te halen en hun potentieel te maximaliseren.

Feiten en cijfers

  • Tot 5 miljoen Franse plattelandsbewoners kunnen de kosten voor verwarming en verlichting niet betalen, vaak door een lage energie-efficiëntie.
  • In Denemarken kunnen mensen die in landelijke of afgelegen gebieden wonen vaak niet genieten van het nationale verwarmingsnetwerk of het aardgasnetwerk dat 75% van het land bestrijkt.
  • Landbouw vertegenwoordigt slechts 25 % van de landelijke werkgelegenheid in Ierland.
    74 % van de Italianen die op het platteland wonen, gebruikt vervuilende stookolie om zijn huis te verwarmen.
  • Polen heeft 4,4 miljoen plattelandsgezinnen en de immigratie is vandaag groter dan de emigratie.
  • 70 % van de plattelandsbevolking van het Verenigd Koninkrijk  gelooft dat de regering meer belang hecht aan de stedelijke gebieden dan aan het platteland.

Wat kunnen we doen?

Er bestaan wel degelijk oplossingen voor een gebrek aan energiekeuze op het platteland. Het energiebeleid moet in de eerste plaats opnieuw bekeken en/of ontwikkeld worden om steun voor plattelandsgemeenschappen te garanderen.

Europa bepaalt vandaag zijn energietoekomst en de beleidsmakers moeten ervoor zorgen dat landelijke energie een integraal deel gaat uitmaken van het beleid om Europa schoner, coherenter en leefbaarder te maken voor de burgers op het platteland en in de steden. Landelijke energie moet in het middelpunt staan van de Europese energiestrategie tot 2050 die voor het ogenblik wordt besproken, het volgende stadium van het cohesiebeleid en de hervorming van het GLB.

In een eerste fase moet de EU gelijke kansen ontwikkelen voor zuivere brandstoffen en technologie. Hiervoor zijn energie- en CO2-taksen nodig en eerlijke premies voor milieuvriendelijkere technologie. Bovendien moet het bevorderen van een milieuvriendelijkere productie van elektriciteit en warmte door toepassing van energie-efficiënte technologieën en vooral innovatieve Micro-WKK (kleinschalige warmtekrachtkoppeling) één van de prioriteiten voor het landelijke energiebeleid worden. Op dit vlak kunnen consumenten op het platteland echt het verschil maken voor een schoner milieu.

Daarvoor bestaat een ruime waaier van energieopties die aan de landelijke energiegebruikers ter beschikking kan worden gesteld. Die energieopties variëren van koolstofarme brandstoffen zoals lpg om te koken en te verwarmen, tot diverse opties op zonne-energie, tot Micro-WKK en materialen die de energie-efficiëntie bevorderen. Over al deze oplossingen vindt u hier meer details.